Metodehandbok (nynorsk)
Kapittel 4
Dersom statsforvaltaren ikkje har avdekt brot på regelverket, avsluttar statsforvaltaren tilsynet med den endelege tilsynsrapporten. Kommunen får informasjonen om at tilsynet er avslutta, i oversendingsbrevet til den endelege tilsynsrapporten, sjå over.
Kommunen får informasjon om kva brot på regelverket som er avdekte, gjennom den endelege tilsynsrapporten. Korreksjonspunkta i rapporten viser kva forhold kommunen må rette, og inneheld fristen kommunen har for å rette.
Når det ligg føre brot på regelverket, skal statsforvaltaren følgje reglane i kommunelova §§ 30-4, jf. 30-5. Nedanfor står ei beskriving av prosedyren som statsforvaltaren skal gjennomføre i samband med det.
Når det ligg føre brot på regelverket, kan statsforvaltaren gi pålegg om å rette forholda, jf. kommunelova § 30-4. Det følgjer likevel av § 30-4 andre ledd at statsforvaltaren skal vurdere verknadene for verksemda i kommunen elles før ein vedtar pålegg om retting. I denne vurderinga må statsforvaltaren leggje vekt på kva typar brot som ligg føre, og om det for eksempel er brot på individuelle rettar. Statsforvaltaren kan ikkje frita ein kommune heilt eller for eit visst tidsrom frå å oppfylle dei lovpålagde pliktene gjennom å unnlate å påleggje retting.
Kommunen skal få ein frist til å rette seg etter pålegget og sende erklæring om retting og dokumentasjon på dette til statsforvaltaren. Statsforvaltaren må vurdere lengda på fristen konkret.
Det følgjer av kommunelova § 30-5 at reglane i forvaltningslova om partsrettar i kapittel IV, V, VI og §§ 14, 41 og 42 gjeld for kommunar og fylkeskommunar ved statleg tilsyn. Reglane om enkeltvedtak i forvaltningslova gjeld dermed når statsforvaltaren gir pålegg om å rette.
Kommunen har fått førehandsvarsel om pålegg om retting gjennom den førebelse tilsynsrapporten, jf. forvaltningslova § 16. Saka er opplyst ved gjennomgang av dokumentasjon og i nokre tilfelle eit stadleg tilsynsbesøk, jf. forvaltningslova § 17.
Enkeltvedtak med pålegg om retting skal vere skriftlege. Forvaltningslova §§ 24 og 25 stiller krav til grunngivinga av vedtaket. Ein skal vise til heimelen for pålegget om retting, jf. kommunelova § 30-4.
Etter forvaltningslova § 27 skal det vidare opplysast om retten til å klage, klageinstans, klagefrist, framgangsmåten ved klage, retten til innsyn i saksdokumenta og retten til å be om utsett iverksetjing.
Det er laga ein eigen mal for vedtak, sjå vedlegg til metodehandboka.
Kommunen kan klage på pålegget frå statsforvaltaren om å rette lovbrot, jf. forvaltningslova § 28. Kommunen skal sende klagen til statsforvaltaren.
Statsforvaltaren vurderer klagen, jf. forvaltningslova § 33. Dersom vilkåra for å behandle klagen ikkje er oppfylte, avviser statsforvaltaren klagen. Dersom statsforvaltaren kjem til at klagen er grunngitt, opphevar eller endrar statsforvaltaren pålegga om retting.
Dersom statsforvaltaren ikkje finn grunnlag for å avvise, oppheve eller endre, sender statsforvaltaren klagen til klageinstansen, som er Integrerings- og mangfaldsdirektoratet.
Vidare framgangsmåte blir vurdert ut frå klageavgjerda til Integrerings- og mangfaldsdirektoratet. Dersom kommunen får medhald, blir pålegget om retting oppheva eller endra. Dersom Integrerings- og mangfaldsdirektoratet meiner praksisen til kommunen er i samsvar med lovkrava, blir tilsynet avslutta gjennom brev til kommunen.
Dersom kommunen ikkje får medhald, skal kommunen få tilsendt eit brev med ein ny frist for å rette seg etter pålegget. Fristen bør vere kort.
Dersom kommunen har gjort sannsynleg at dei har retta seg etter pålegget, avsluttar statsforvaltaren tilsynet gjennom eit brev til kommunen.
Dersom kommunen ikkje har gjort sannsynleg at lovbrota er retta innan fristen, må statsforvaltaren følgje saka opp vidare. Statsforvaltaren sender brev til kommunen der ein konstaterer at kommunen ikkje har retta seg etter pålegget om å rette lovbrot. Kommunen får ein ny kort frist for retting. I brevet må det gå fram at statsforvaltaren ser alvorleg på at kommunen framleis bryt lova. For å understreke alvoret bør brevet sendast til kommunedirektøren. Statsforvaltaren kan i tillegg ha møte med kommunen om oppfølging av pålegget om retting.
Det er berre lovbrot som ligg innanfor tilsynstemaet, som skal takast med i det aktuelle tilsynet, og som skal gå fram av den endelege tilsynsrapporten.
Dersom det gjennom tilsynet kjem fram informasjon om lovbrot på andre område, eller indikasjonar på lovbrot på andre område, må statsforvaltaren nytte informasjonen i risikovurderingane sine og i vidare prioriteringar. I nokre tilfelle vil det vere formålstenleg å utvide tilsynet. Eit anna alternativ er at statsforvaltaren opnar eit nytt tilsyn. I andre tilfelle kan det vere mest formålstenleg å gi kommunen rettleiing.